De staat van het vermogen van je vzw invullen, lijn per lijn
De staat van ontvangsten en uitgaven vult zichzelf bijna in als je dagboek in orde is. De staat van het vermogen is een ander verhaal: hier moet je zelf nadenken over wat de vereniging bezit en verschuldigd is. Deze gids loopt elke lijn door.
In het kort
- De staat van het vermogen is punt 4 van de toelichting bij de jaarrekening (KB 29 april 2019, bijlage 8).
- Ze toont de toestand op de laatste dag van het boekjaar, in vier blokken: bezittingen, schulden, rechten en verplichtingen.
- De basis is de jaarlijkse inventaris (art. 3:47 §1 WVV, art. 3:184 KB WVV).
- Bezittingen worden gewaardeerd tegen aanschaffingswaarde, volgens de waarderingsregels van de raad van bestuur (art. 3:178 KB WVV).
1. Het principe
De staat van ontvangsten en uitgaven is een film: wat er het hele jaar binnenkwam en buitenging. De staat van het vermogen is een foto: waar staat de vereniging op de balansdatum, meestal 31 december? Je vindt de cijfers niet in het dagboek alleen. Je hebt de inventaris nodig, die de vereniging elk jaar opmaakt.
Er is geen rubriek “eigen vermogen” en de staat hoeft niet in evenwicht te zijn zoals een balans. Je somt per lijn op wat er is, gewaardeerd volgens de regels die je bestuur heeft vastgelegd. Een lijn waar niets onder valt, laat je op nul.
2. Eerst: de waarderingsregels
Hoeveel is de grasmaaier van de club waard? Dat beslis je niet elk jaar opnieuw. De raad van bestuur legt waarderingsregels vast en vat die samen in punt 1 van de toelichting. Het wettelijke uitgangspunt is de aanschaffingswaarde: de prijs die betaald is, plus de bijkomende kosten zoals levering of installatie. Voor goederen die vóór 1 mei 2019 zijn verworven en waarvan niemand de prijs nog kent, mag het bestuur een waarde vastleggen (art. 3:178 KB WVV).
Die regels pas je elk jaar op dezelfde manier toe. Verandert het bestuur een regel, dan vermeld je dat in punt 2 van de toelichting (art. 3:179 KB WVV). Hoe je omgaat met materiaal dat verslijt of met kleine aankopen, beschrijf je dus best expliciet in die regels. Twijfel je over de juiste aanpak, vraag dan raad aan een boekhouder of je koepel.
3. Bezittingen
| Lijn | Wat hoort hieronder? |
|---|---|
| Onroerende goederen | Gebouwen en gronden die de vzw in eigendom heeft, zoals een eigen clubhuis of lokaal. Een gehuurd terrein hoort hier niet. |
| Machines, installaties en uitrusting | Duurzaam materiaal: een grasmaaier, een geluidsinstallatie, een tapinstallatie, tenten, een beamer. |
| Meubilair en rollend materieel | Tafels, stoelen, kasten, maar ook een aanhangwagen of een busje. |
| Voorraden | Wat nog verkocht of verbruikt moet worden: drank in de kantine, clubkledij om te verkopen, wafels voor de volgende actie. |
| Vorderingen | Geld dat de vereniging nog moet krijgen: een factuur aan een sponsor die nog niet betaald is, lidgelden die al gevraagd maar nog niet ontvangen zijn. |
| Geldbeleggingen | Geld dat vastgezet is, zoals een termijnrekening. |
| Liquide middelen | Het saldo van alle bankrekeningen en van de kas op de balansdatum. Dit cijfer moet overeenkomen met je dagboek en je rekeninguittreksels. |
| Andere activa | Wat nergens anders past, bijvoorbeeld een betaalde waarborg die je later terugkrijgt. |
4. Schulden
| Lijn | Wat hoort hieronder? |
|---|---|
| Financiële schulden | Het openstaande bedrag van een lening bij de bank of bij een derde. |
| Leveranciers | Wat de vzw op de balansdatum nog verschuldigd is aan leveranciers, zoals de laatste factuur van de drankleverancier. |
| Leden | Wat de vereniging aan haar leden verschuldigd is: onkostennota’s die nog terugbetaald moeten worden, of een lening van een lid. |
| Belastingen, bezoldigingen en sociale lasten | Nog te betalen lonen, sociale bijdragen of belastingen. Voor een vereniging zonder personeel meestal nul. |
| Andere schulden | Alle andere bedragen die de vzw nog moet betalen. |
5. Rechten en verplichtingen
Hier komen bedragen die nog niet tot een betaling of een factuur hebben geleid, maar wel vastliggen.
| Lijn | Wat hoort hieronder? |
|---|---|
| Rechten | |
| Beloofde subsidies | Een subsidie die schriftelijk toegezegd is maar nog niet gestort. |
| Beloofde schenkingen | Een schenking die iemand vast beloofd heeft, maar die nog niet binnen is. |
| Andere rechten | Andere bedragen waar de vereniging recht op heeft. |
| Verplichtingen | |
| Hypotheken en hypotheekbeloften | Een hypotheek op een gebouw van de vzw. |
| Gegeven waarborgen | Waarborgen die de vzw verleend heeft voor iemand anders. |
| Andere verbintenissen | Contracten die de vzw al getekend heeft voor de toekomst, zoals het resterende bedrag van een geboekte kampplaats of een meerjarig huurcontract. |
Rechten en verplichtingen die je niet in een bedrag kunt uitdrukken, zoals een gratis gebruiksrecht op een gemeentelijk lokaal, beschrijf je in punt 5 van de toelichting.
6. Voorbeeld: een voetbalclub
Een fictieve voetbalclub met een kantine huurt haar terrein van de gemeente. Op 31 december 2026 maakt de penningmeester de inventaris op.
| Lijn | Toelichting | € |
|---|---|---|
| Bezittingen | ||
| Machines, installaties en uitrusting | Grasmaaier (2024) en tapinstallatie (2025), tegen aanschaffingswaarde | 5.400 |
| Meubilair en rollend materieel | Tafels en stoelen kantine | 1.800 |
| Voorraden | Drank in de kantine | 650 |
| Vorderingen | Sponsorfactuur nog niet betaald | 500 |
| Liquide middelen | Zichtrekening 7.840 en kas 210 | 8.050 |
| Schulden | ||
| Financiële schulden | Rest van de lening voor de tapinstallatie | 2.000 |
| Leveranciers | Factuur brouwer van december | 1.120 |
| Leden | Onkostennota trainer, nog terug te betalen | 85 |
| Rechten | ||
| Beloofde subsidies | Werkingssubsidie gemeente, toegezegd, betaling in 2027 | 1.500 |
De andere lijnen staan op nul. In punt 5 van de toelichting vermeldt de club dat ze het terrein huurt van de gemeente.
7. Voorbeeld: een jeugdbeweging
Een fictieve jeugdbeweging met eigen tenten heeft in december de kampplaats voor de zomer vastgelegd: €3.000, waarvan €600 voorschot al betaald.
| Lijn | Toelichting | € |
|---|---|---|
| Bezittingen | ||
| Machines, installaties en uitrusting | Patrouilletenten en kookmateriaal | 2.400 |
| Andere activa | Voorschot kampplaats | 600 |
| Liquide middelen | Zichtrekening 4.230 en kas 95 | 4.325 |
| Schulden | ||
| Leden | Onkosten van leiding, nog terug te betalen | 140 |
| Rechten | ||
| Beloofde subsidies | Subsidie jeugddienst, toegekend maar nog niet gestort | 800 |
| Verplichtingen | ||
| Andere verbintenissen | Resterende huur kampplaats zomer 2027 | 2.400 |
Of je een voorschot onder vorderingen of andere activa zet, is een keuze. Belangrijker is dat je dezelfde keuze elk jaar maakt en ze in je waarderingsregels beschrijft.
8. Controleer voor je afsluit
- Komen de liquide middelen overeen met de saldi op je uittreksels en met de getelde kas?
- Staat het materiaal van vorig jaar er nog, of is er iets verkocht of weggegooid?
- Zijn alle facturen van december verwerkt, ook die pas in januari binnenkwamen maar over vorig jaar gaan?
- Zijn toegezegde subsidies schriftelijk bevestigd?
- Zijn de bedragen afgerond op de euro?
Bronnen
- KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het WVV, art. 3:176 tot 3:185 en bijlage 8: ejustice.just.fgov.be
- Bijlage 8, gecoördineerd door de Commissie voor Boekhoudkundige Normen: cnc-cbn.be
- Wetboek van vennootschappen en verenigingen, art. 3:47: ejustice.just.fgov.be
Kaskit helpt je de wettelijke modellen in te vullen, maar is geen juridisch of boekhoudkundig advies. De raad van bestuur blijft verantwoordelijk voor de boekhouding en de jaarrekening.