De vereenvoudigde boekhouding van een vzw: dagboek, bewijsstukken en bewaartermijnen
Een kleine vzw hoeft geen dubbele boekhouding te voeren. Ze moet wel een eenvoudige kasboekhouding bijhouden die aan een paar strikte regels voldoet. Wie penningmeester wordt, erft die verplichting meteen. Hier lees je wat ze precies inhoudt.
In het kort
- Je noteert elke beweging op de bank en in de kas in één ongesplitst dagboek (art. III.85 §2 WER).
- Elke boeking steunt op een gedateerd bewijsstuk, dat je 7 jaar bewaart (art. III.86 WER).
- Het dagboek bewaar je 7 jaar, op een drager die niet meer gewijzigd kan worden.
- Eén keer per jaar maak je een inventaris op, de basis van de staat van het vermogen.
1. Voor wie geldt de vereenvoudigde boekhouding?
Voor vzw’s die niet meer dan één van de grenzen van art. 3:47 §2 WVV overschrijden: 5 voltijdse werknemers gemiddeld, €391.000 ontvangsten (zonder uitzonderlijke ontvangsten en btw), €1.562.000 bezittingen en €1.562.000 schulden. In onze gids over de jaarrekening lees je hoe je die toets doet.
“Vereenvoudigd” betekent: je volgt alleen de geldstromen. Wat er van de rekening af gaat en wat erop komt, wat er in de kas binnenkomt en wat eruit gaat. Geen grootboek en geen balans met debet en credit.
2. Het ongesplitst dagboek
Het hart van de boekhouding is het ongesplitst dagboek. Het Wetboek van economisch recht (WER) eist dat je daarin alle bewegingen van de liquide middelen, in contanten en op rekeningen, zonder uitstel, getrouw en volledig en naar tijdsorde inschrijft (art. III.85 §2 WER).
“Ongesplitst” betekent dat er één dagboek is voor alles: de zichtrekening, een eventuele spaarrekening en de kas staan samen in één chronologische lijst, elk in hun eigen kolom.
Het model
Het model staat in bijlage 2 van het KB van 21 oktober 2018. Het heeft deze kolommen:
| Deel | Kolommen |
|---|---|
| Identificatie | Nr, datum, omschrijving |
| Rekeningen | Bank X, Bank Y, andere rekeningen, Kas 1, Kas 2 (telkens met nummer van het bewijsstuk en bedrag) |
| Totaal | Bedrag totaal |
| Uitgaven | Goederen en diensten, bezoldigingen, diensten en diverse goederen, andere |
| Ontvangsten | Lidgeld, schenkingen en legaten, subsidies, andere |
De rubrieken van het dagboek zijn dezelfde als die van de staat van ontvangsten en uitgaven in de jaarrekening. Alleen de naam verschilt soms: in het dagboek heet de eerste uitgavenrubriek “Goederen en diensten”, in de jaarrekening gewoon “Goederen”. Het gaat om dezelfde rubriek.
Hoe vul je het in?
Elke verrichting krijgt één lijn met een volgnummer, de datum en een korte omschrijving. Het bedrag komt in de kolom van de rekening waarop het gebeurde, en nog eens in de kolom van de rubriek waartoe het behoort. Zo kan je op het einde van het jaar per rubriek optellen.
Voorbeeld. Op 12 maart betaalt een lid €85 lidgeld op de zichtrekening. Op 14 maart koopt de penningmeester voor €42 drank met geld uit de kas. Dat worden twee lijnen: de eerste met €85 in de kolom van de bank en in de kolom “Lidgeld”, de tweede met €42 in de kolom “Kas” en in de kolom “Goederen en diensten”.
Stort je geld uit de kas op de bank, dan verschijnt het bedrag als uitgang in de kas en als ingang op de bank, maar in geen enkele rubriek. Het is geen ontvangst en geen uitgave van de vereniging.
3. Bewijsstukken
Elke boeking moet steunen op een gedateerd bewijsstuk (art. III.86 WER). Dat kan een factuur zijn, een kasticket, een rekeninguittreksel, een subsidiebrief of een ondertekende onkostennota. Voor cash ontvangsten zonder factuur, zoals de bar of de inkom van een fuif, maak je zelf een stuk op: een kasblad met datum, activiteit, bedrag en handtekening.
Nummer de bewijsstukken en zet dat nummer bij de lijn in het dagboek. Wie later controleert, moet van elke lijn naar het stuk kunnen gaan, en omgekeerd.
4. Correcties en volgorde
De boeken worden bijgehouden in chronologische volgorde, zonder leemtes. Moet je iets verbeteren, dan doe je dat zo dat de oorspronkelijke inschrijving leesbaar blijft (art. III.88 WER). Op papier betekent dat: doorstrepen, niet uitgommen. Digitaal betekent het: een tegenboeking of een duidelijke correctielijn, en geen stille wijziging van een afgesloten periode.
5. Hoe lang bewaar je wat?
| Wat | Hoe lang | Bron |
|---|---|---|
| Dagboek | 7 jaar, te rekenen vanaf 1 januari van het jaar na de afsluiting | art. III.88 WER |
| Bewijsstukken | 7 jaar | art. III.86 WER |
| Andere stukken | 3 jaar | art. III.86 WER |
Het oorspronkelijke dagboek moet bewaard worden op een drager die niet meer gewijzigd kan worden en die toegankelijk blijft (art. 8 KB 21 oktober 2018). Een Excel-bestand dat iedereen nog kan aanpassen, voldoet daar niet aan. Druk het dagboek na elk boekjaar af of bewaar het als PDF, en archiveer dat samen met de jaarrekening.
Denk ook aan de overdracht: bij een nieuwe penningmeester moeten de boeken van de vorige jaren mee. Spreek af waar het archief bewaard wordt, zodat het niet bij een oud-bestuurder op zolder verdwijnt.
6. De jaarlijkse inventaris
Naast het dagboek maakt de vereniging elk jaar een inventaris op (art. 3:47 §1 WVV en art. 3:184 KB WVV). Dat is een lijst van wat de vzw bezit, wat ze tegoed heeft, wat ze verschuldigd is en welke verbintenissen ze heeft. Het dagboek vertelt je wat er bewogen heeft; de inventaris vertelt je waar de vereniging op het einde van het jaar staat. Hij is de basis van de staat van het vermogen.
7. Praktische tips voor penningmeesters
- Werk maandelijks. “Zonder uitstel” staat in de wet. Wie elke maand de afschriften verwerkt, heeft in januari geen berg werk.
- Beperk de kas. Elke cashbeweging moet je met de hand noteren en staven. Laat lidgelden en grotere betalingen via de bank lopen.
- Gebruik een vaste mededeling. Vraag leden om hun naam en “lidgeld 2027” te vermelden. Dat maakt het indelen veel sneller.
- Houd verenigingsgeld en privégeld gescheiden. Schiet je iets voor, laat het dan terugbetalen met een onkostennota.
- Tel de kas op vaste momenten. Bijvoorbeeld na elke activiteit, en zeker op de laatste dag van het boekjaar.
Bronnen
- Wetboek van economisch recht, art. III.85 tot III.88: ejustice.just.fgov.be
- KB van 21 oktober 2018, met bijlage 2 (model van het dagboek): cnc-cbn.be
- Wetboek van vennootschappen en verenigingen, art. 3:47: ejustice.just.fgov.be
- KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het WVV, art. 3:184: ejustice.just.fgov.be
Kaskit helpt je de wettelijke modellen in te vullen, maar is geen juridisch of boekhoudkundig advies. De raad van bestuur blijft verantwoordelijk voor de boekhouding en de jaarrekening.