De jaarrekening van een kleine vzw opmaken en neerleggen, stap voor stap

Elk jaar opnieuw: het boekjaar is afgesloten en de penningmeester moet een jaarrekening voorleggen. Voor een kleine vzw is dat geen balans met honderden codes, maar een eenvoudig wettelijk model. In deze gids lees je wie dat model mag gebruiken, wat erin moet en welke termijnen gelden.

In het kort

  • Een vzw is “klein” als ze niet meer dan één van vier grenzen overschrijdt (art. 3:47 §2 WVV).
  • De jaarrekening bestaat uit een staat van ontvangsten en uitgaven en een toelichting met de staat van het vermogen (KB 29 april 2019, bijlage 8).
  • De algemene vergadering keurt ze goed binnen zes maanden na het einde van het boekjaar, samen met de begroting voor het volgende jaar.
  • Daarna leg je ze binnen 30 dagen neer bij de griffie van de ondernemingsrechtbank.

1. Is jouw vzw een kleine vzw?

Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) maakt een onderscheid tussen kleine en andere verenigingen. Volgens art. 3:47 §2 WVV mag je vzw de vereenvoudigde regels toepassen als ze op de balansdatum van het laatst afgesloten boekjaar niet meer dan één van deze grenzen overschrijdt:

CriteriumGrens
Jaargemiddelde aantal werknemers (voltijdse equivalenten)5
Ontvangsten, andere dan uitzonderlijke, exclusief btw€391.000
Totaal van de bezittingen€1.562.000
Totaal van de schulden€1.562.000

Die bedragen gelden voor boekjaren die beginnen na 31 december 2023. Daarvoor lagen de grenzen op €334.500 ontvangsten en €1.337.000 bezittingen en schulden. Een sportclub, jeugdbeweging of toneelvereniging zonder personeel blijft daar bijna altijd ruim onder.

Twee kanttekeningen. Een kleine vzw mag altijd kiezen voor de volledige boekhouding en jaarrekening (art. 3:185 KB WVV). En sommige verenigingen, zoals politieke partijen, vallen onder eigen regels (art. 3:47 §5 WVV).

2. Wat staat er in de jaarrekening?

Het model staat in bijlage 8 van het koninklijk besluit van 29 april 2019 tot uitvoering van het WVV (art. 3:176 tot 3:185). Het bestaat uit twee delen.

De staat van ontvangsten en uitgaven

Dit is het overzicht van alles wat in de loop van het jaar op de bank en in de kas is binnengekomen en buitengegaan, verdeeld over vaste rubrieken:

UitgavenOntvangsten
GoederenLidgelden
BezoldigingenSchenkingen en legaten
Diensten en diverse goederenSubsidies
Andere uitgavenAndere ontvangsten

Er zijn geen rekeningnummers of codes en er is geen officieel formulier. Het schema is een minimum: je mag meer detail geven, bijvoorbeeld door “Andere ontvangsten” op te splitsen in eetfestijn, bar en stage. De bedragen staan in euro, zonder decimalen (art. 3:177 KB WVV).

De toelichting

De toelichting heeft vijf onderdelen:

  1. een samenvatting van de waarderingsregels;
  2. de aanpassingen van die waarderingsregels;
  3. bijkomende inlichtingen;
  4. de staat van het vermogen: bezittingen, schulden, rechten en verplichtingen;
  5. belangrijke rechten en verplichtingen die niet in cijfers kunnen worden weergegeven.

Voor de staat van het vermogen hebben we een aparte gids met voorbeelden.

3. Stap voor stap

Stap 1: sluit het dagboek af

De staat van ontvangsten en uitgaven wordt afgeleid uit het ongesplitst dagboek. Controleer dus eerst of het volledig is: staan alle bankafschriften tot en met de laatste dag van het boekjaar erin? Zijn alle kasverrichtingen ingevoerd? Komt het eindsaldo van elke rekening overeen met het afschrift, en het saldo van de kas met wat er effectief in de kassa zit?

Stap 2: tel per rubriek op

Elke verrichting in het dagboek hoort bij één rubriek. Tel per rubriek de bedragen op en rond af op de euro. Let op één regel die vaak fout gaat: ontvangsten en uitgaven mag je niet met elkaar verrekenen (art. 3:182 KB WVV). Haalt je club €6.000 binnen aan de bar en koop je voor €3.500 drank, dan noteer je €6.000 bij de ontvangsten en €3.500 bij de uitgaven, niet een winst van €2.500.

Overboekingen tussen je eigen rekeningen, zoals cash uit de kas die je op de bank stort, zijn geen ontvangst of uitgave. Het geld verandert alleen van plaats.

Stap 3: maak de inventaris en de staat van het vermogen op

De staat van het vermogen is gebaseerd op een inventaris die je elk jaar opmaakt (art. 3:47 §1 WVV en art. 3:184 KB WVV). Je overloopt wat de vereniging bezit (materiaal, voorraden, geld op de bank), wat ze nog moet krijgen, wat ze nog moet betalen en welke verbintenissen ze is aangegaan.

Stap 4: schrijf de toelichting

De raad van bestuur legt de waarderingsregels vast. Het uitgangspunt: bezittingen worden gewaardeerd tegen wat ervoor betaald is, vermeerderd met de bijkomende kosten. Voor goederen die vóór 1 mei 2019 zijn verworven en waarvan je de aanschaffingswaarde niet meer kent, mag het bestuur zelf een waarde vastleggen (art. 3:178 KB WVV). Die regels pas je elk jaar op dezelfde manier toe; verander je iets, dan vermeld je dat in de toelichting (art. 3:179 KB WVV).

Stap 5: maak de begroting voor volgend jaar

De algemene vergadering keurt niet alleen de jaarrekening goed, maar ook de begroting van het volgende boekjaar (art. 3:47 §1 WVV). Een eenvoudige raming per rubriek, gebaseerd op de cijfers van dit jaar, volstaat meestal.

Stap 6: laat de algemene vergadering goedkeuren

De raad van bestuur (in de wet: het bestuursorgaan) legt de jaarrekening en de begroting voor aan de algemene vergadering. Die keurt ze goed binnen zes maanden na het einde van het boekjaar (art. 3:47 §1 WVV). Valt je boekjaar samen met het kalenderjaar, dan heb je dus tot 30 juni.

Voorbeeld. Het boekjaar 2026 loopt van 1 januari tot 31 december 2026. De algemene vergadering keurt de jaarrekening 2026 en de begroting 2027 goed op 18 april 2027. De neerlegging moet dan uiterlijk op 18 mei 2027 gebeuren.

Zet de datum van goedkeuring op de jaarrekening en laat ze ondertekenen zoals jullie statuten het voorzien.

Stap 7: leg neer bij de griffie

Een kleine vzw legt haar jaarrekening binnen 30 dagen na de goedkeuring neer bij de griffie van de ondernemingsrechtbank (art. 2:9 §1, 8° WVV). Ze gaat dus niet naar de Balanscentrale van de Nationale Bank: dat is alleen voor verenigingen die meer dan één grens overschrijden (art. 3:47 §7 WVV). Vermeld zeker de naam en het ondernemingsnummer van je vzw.

Praktische bronnen melden dat de neerlegging bij de griffie kosteloos is en op papier gebeurt. Vraag bij twijfel vooraf na hoe jouw griffie de stukken wil ontvangen.

4. Wat komt er aan?

Op 3 juli 2026 keurde de ministerraad een voorontwerp van wet goed waardoor alle verenigingen hun jaarrekening voortaan bij de Balanscentrale van de Nationale Bank zouden neerleggen, in plaats van bij de griffie. Eerder werd daarvoor “tegen 2028” genoemd. Het definitieve wetsontwerp en de datum van inwerkingtreding liggen op het moment van schrijven nog niet vast. Tot die wet gestemd en in werking is, blijft de griffie bevoegd voor kleine vzw’s.

5. Veelgemaakte fouten

Bronnen

Kaskit helpt je de wettelijke modellen in te vullen, maar is geen juridisch of boekhoudkundig advies. De raad van bestuur blijft verantwoordelijk voor de boekhouding en de jaarrekening.